endomitrioΚαρκίνος του ενδομητρίου είναι η πιο συχνή κακοήθης νόσος του γενετικού συστήματος της γυναίκας. Είναι ο 4ος κατά σειρά πιο κοινός καρκίνος μετά τον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και των πνευμόνων.

Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι μία νόσος που προσβάλλει τις μετεμηννοπαυσιακές γυναίκες και είναι αυξανόμενα θανατηφόρος όσο η ηλικία της προσβηθείσας γυναίκας αυξάνει.

Ο ρόλος των οιστρογόνων σε ανάπτυξη του καρκίνου του ενδομητρίου έχει ξεκάθαρα τεκμηριωθεί: κάθε παράγοντας που αυξάνει την έκθεση στα οιστρογόνα χωρίς αντίστοιχη αντιρροπιστική αύξηση της έκθεσης σε προγεστερινοειδή αυξάνει το κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου του ενδομητρίου.

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του ενδομητρίου έχει εξελιχθεί από ένα πρόγραμμα προεγχειρητικής εμφύτευσης ραδίου ενδομητρίως ή εξωτερικής ακτινοβόλησης της πυέλου που ακολουθείται μετά 6 εβδομάδες από υστερεκτομή, σε μία απλή συνεδρία βραχυθεραπείας χρησιμοποιώντας ενδομητρικές ενδοπροθέσεις και που ακολουθείται αμέσως από υστερεκτομή και τέλος σε μία εξατομικευμένη προσέγγιση με την χρήση της υστερεκτομής ως κύριας θεραπείας και υιοθετώντας πρόσθετη μετεγχειρητική θεραπευτική αγωγή στηριζόμενη στα παθολογοανατομικά και χειρουργικά ευρήματα.

Φαίνεται ότι υπάρχουν δύο διαφορετικοί παθογενετικοί τύποι καρκίνου του ενδομητρίου. Ο πιο κοινός τύπος εμφανίζεται σε νεότερες, περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες στις οποίες οι όγκοι εμφανίζονται ως υπερπλαστικό ενδομήτριο και εξελίσσονται σε καρκίνωμα. Αυτός ο τύπος καρκίνου του ενδομητρίου έχει καλύτερη πρόγνωση από εκείνους τους όγκους που δεν συσχετίζονται με υπεροιστρογονισμό.

Ο άλλος τύπος καρκίνου του ενδομητρίου εμφανίζεται σε γυναίκες χωρίς καμία πηγή οιστρογονικής διέγερσης του ενδομητρίου και συνήθως εμφανίζεται επί εδάφους ατροφικού ενδομητρίου. Αυτοί οι όγκοι έχουν φτωχότερη πρόγνωση και τείνουν να εμφανίζονται σε μετεμηννοπαυσιακές γυναίκες.

Έχουν προταθεί διάφοροι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη του καρκίνου του ενδομητρίου όπως:

  • Οι άτοκες γυναίκες
  • Η στειρότητα και το ιστορικό ανώμαλων εμμήνων
  • Φυσιολογική εμμηνόπαυση μετά το 52ο έτος της ηλικίας
  • Γυναίκες υπέρβαρες
  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και λειτουργικοί όγκοι των ωοθηκών
  • Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης κατά την εμμηνόπαυση χωρίς τη λήψη προγεστερινοειδών
  • Χρήση ταμοξιφαίνης στον καρκίνο του μαστού
  • Σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, υπερθυρεοειδισμός

Συμπτώματα
Περίπου το 90% των γυναικών με καρκίνο του ενδομητρίου παρουσιάζουν ως μοναδικό σύμπτωμα κολπική αιμορραγία ή έκριμμα. Μερικές γυναίκες εμφανίζονται με αίσθημα πίεσης και με έκκριση πυώδους υγρού κολπικής προέλευσης. Αυτό το εύρημα συχνά συσχετίζεται με πτωχή πρόγνωση. Λιγότερο από 5% των γυναικών με διάγνωση καρκίνου του ενδομητρίου είναι ασυμπτωματικές. Σε απουσία συμπτωμάτων, ο εντοπισμός του καρκίνου του ενδομητρίου συχνά είναι αποτέλεσμα της αξιολόγησης ενός παθολογικού ευρήματος σε ένα υπερηχογράφημα της πυέλου ή σε μία αξονική τομογραφία που ελήφθη για άλλο λόγο.

Η παθολογική περιεμμηνοπαυσιακή και μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία θα πρέπει πάντα να λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψιν  και θα πρέπει να διερευνάται ανεξάρτητα από το πόσο ελάχιστη είναι. Στα πιθανά αίτια περιεμμηνοπαυσιακής ή μετεμμηνοπαυσιακής αιμορραγίας προερχόμενης από τη μήτρα, περιλαμβάνονται η ατροφία του ενδομητρίου, οι πολύποδες του ενδομητρίου, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης με οιστρογόνα, η υπερπλασία του ενδομητρίου και ο καρκίνος ή το σάρκωμα. Τα ινομυώματα της μήτρας δεν θα πρέπει ποτέ να γίνονται αποδεκτά ως αίτιο μετεμμηνοπαυσιακής αιμορραγίας.

Η υπερπλασία του ενδομητρίου διαχωρίζεται σε υπερπλασία απλή, σε υπερπλασία σύνθετη και σε υπερπλασία άτυπη. Η άτυπη υπερπλασία σε ποσοστό έως και 29% μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνωμα. Όσον αφορά τους ιστολογικούς τύπους διακρίνουμε το ενδομητριωειδές αδενοκαρκίνωμα, το βλεννοκαρκίνωμα, οροθηλώδες καρκίνωμα, διαυγοκυτταρικό καρκίνωμα, το πλακώδες καρκίνωμα και το αδιαφοροποίητο καρκίνωμα.

Διάγνωση
Η οριστική διάγνωση τίθεται με την απόξεση του ενδομητρίου η οποία μπορεί να γίνει υπό υστεροσκοπικό έλεγχο ή και κατευθείαν. Στις περιπτώσεις όπου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί διαγνωστική απόξεση του ενδομητρίου, η διάγνωση μπορεί να τεθεί με την δι’ αναρροφήσεως βιοψία του ενδομητρίου που μπορεί να εκτελεστεί και στο ιατρείο. Η διαγνωστική ακρίβεια αυτής της μεθόδου είναι της τάξεως του 90-98% σε σύγκριση με τα επακόλουθα ευρήματα από την διαστολή και την απόξεση.

Το διακολπικό υπερηχογράφημα είναι ένα χρήσιμο μέσον για την αξιολόγηση παθολογικής αιμορραγίας από την μήτρα. Ευρήματα όπως πάχυνση του ενδομητρίου άνω των 5χιλ, μια πολυποειδική μάζα του ενδομητρίου, η συλλογή υγρού εντός της μήτρας απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση.

Αντιμετώπιση
Οι περισσότερες ασθενείς με καρκίνο του ενδομητρίου θα πρέπει να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση η οποία περιλαμβάνει διερεύνηση της κοιλιακής χώρας και της πυέλου με αφαίρεση κάθε τύπου καρκινώματος, δειγματοληψία περιτοναϊκού υγρού, εκτέλεση υστερεκτομής και αμφοτερόπλευρης εξαρτηματεκτομής (σάλπιγγες, ωοθήκες).

Συμπληρωματικά, θα πρέπει να γίνεται δειγματοληψία από τους πυελικούς λεμφαδένες και επιπλέον θα πρέπει να αφαιρείται κάθε ύποπτος πυελικός και παρα-αορτικός λεμφαδένας.

Οι πρόσφατες εξελίξεις στην ενδοσκοπική χειρουργική έχουν επιτρέψει την εφαρμογή μιας λαπαροσκοπικής προσέγγισης για την αντιμετώπιση του καρκίνου του ενδομητρίου με αποτελέσματα εφάμιλλα της ανοιχτής προσέγγισης.

Η χειρουργική θεραπεία μπορεί να ακολουθηθεί από ακτινοθεραπεία στις περιπτώσεις καρκίνου του ενδομητρίου πρώιμου σταδίου.

Επιπλέον, η ακτινοθεραπεία εφαρμόζεται σε γυναίκες οι οποίες δεν μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργική θεραπεία όπως ασθενείς που ανήκουν στην Τρίτη ηλικία και που είναι παχύσαρκες και πάσχουν από διάφορες οξείες ή χρόνιες παθήσεις όπως υπέρταση, καρδιοπάθειες, πνευμονοπάθειες κα.