Οι καλοήθεις αλλοιώσεις των ωοθηκών περιλαμβάνουν τις διάφορες λειτουργικές κύστεις και τους διάφορους καλοήθεις όγκους των ωοθηκών. Στις λειτουργικές κύστεις διακρίνουμε τις ωοθηλακικές κύστεις και τις κύστεις ωχρού σωματίου. Οι πρώτες προέρχονται από το ωοθηλάκιο ενώ οι δεύτερες από το ωχρό σωμάτιο και μπορεί να είναι αιμορραγικές διατάσσοντας την ωοθήκη και προκαλώντας ρήξη τους στο περιτόναιο.

Οι περισσότερες λειτουργικές κύστεις σπάνια ξεπερνούν τα 5εκ. σε διάμετρο με τις περισσότερες να είναι > 1,5εκ και συνήθως απορροφούνται από μόνες τους σε διάστημα μερικών εβδομάδων.

Οι λειτουργικές κύστεις είναι σπάνιες μετά την εμμηνόπαυση.

Οι καλοήθεις όγκοι των ωοθηκών αναπτύσσονται αργά και σπανίως μεταλλάσσονται σε κακοήθεια. Περιλαμβάνουν τα καλοήθη κυστικά τερατώματα (γνωστά και ως δερμοειδείς κύστεις), κυσταδενώματα και τα ινώματα των ωοθηκών. Τις περισσότερες φορές οι αλλοιώσεις αυτές είναι ασυμπτωματικές ενώ άλλες φορές μπορούν να παρατηρηθούν ανωμαλίες της περιόδου ή άλγος με σημεία περιτοναϊσμού ειδικά όταν πρόκειται για ρήξη κύστεως αιμορραγικού ωχρού σωματίου.

Σπάνια μπορεί να υπάρξει συστροφή κύστεως ή παρουσία ασκήτη και πλευριτικού υγρού στα ινώματα.

Το ενδοκολπικό υπερηχογράφημα ειδικά το τρισδιάστατο είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της διάγνωσης. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να είναι χρήσιμη η αξονική τομογραφία (CT) και η μαγνητική τομογραφία (MRI).

Οι μάζες με ύποπτα υπερηχογραφικά ή απεικονιστικά χαρακτηριστικά (σύνθετες κύστεις) με ταυτόχρονη παρουσία υγρού και στερεού περιεχομένου, παρουσία διαφραγμάτων με αγγείωση, προσεκβολές ανώμαλου σχήματος, απαιτούν χειρουργική επέμβαση. Αντιθέτως σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας κύστεις με λεπτό τοίχωμα διαστάσεων >8εκ χωρίς ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά δεν χρειάζονται περαιτέρω εκτίμηση εκτός εάν εμμένουν για διάστημα < των τριών μηνών.

Γενικά προτείνεται η εκλεκτική λαπαροσκοπική αφαίρεση κύστεων με τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

  • Κύστεις <10cm

  • Κύστεις που εμμένουν για διάστημα < των τριών μηνών

  • Κυστικά τερατώματα

  • Ινώματα και άλλοι στερεοί όγκοι

  • Αιμορραγικό ωχρό σωμάτιο με περιτονίτιδα

  • Οποιαδήποτε κύστη <5cm σε μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα